Ăn dặm BLW là gì?
Oxytocin thường được biết đến là hormone giúp phụ nữ chuyển dạ và tiết sữa sau sinh. Tuy nhiên, vai trò của nó không dừng lại ở đó. Oxytocin còn ảnh hưởng đến cảm xúc, các mối quan hệ xã hội, khả năng kiểm soát căng thẳng, giấc ngủ và thậm chí cả sức khỏe tim mạch.
Đây là một trong những hormone quan trọng nhất giúp con người cảm thấy được kết nối, an toàn và hạnh phúc.
Oxytocin Là Gì?
Oxytocin được sản xuất tại vùng dưới đồi (hypothalamus) và được tuyến yên sau giải phóng vào máu.
Đặc biệt, oxytocin vừa hoạt động như một hormone (đi theo máu đến các cơ quan), vừa là một chất dẫn truyền thần kinh (hoạt động trong não), vì vậy nó có thể ảnh hưởng đồng thời đến cơ thể và cảm xúc.
Tác dụng của oxytocin đối với cơ thể
1. Giúp giảm căng thẳng
Một trong những tác dụng nổi bật nhất của oxytocin là làm dịu hệ thần kinh.
Hormone này giúp:
giảm nồng độ cortisol (hormone stress)
giảm lo âu
làm chậm nhịp tim khi căng thẳng
tạo cảm giác bình tĩnh và thư giãn
Đó là lý do vì sao sau một cái ôm từ người thân hay khi vuốt ve thú cưng, nhiều người cảm thấy dễ chịu hơn.
2. Tăng cảm giác gắn kết và tin tưởng
Oxytocin đóng vai trò quan trọng trong các mối quan hệ giữa con người.
Hormone này tăng lên khi chúng ta: Ôm người mình yêu, nắm tay, nhìn vào mắt nhau, trò chuyện chân thành, cùng cười, giúp đỡ người khác, chăm sóc em bé, vuốt ve thú cưng
Nó khiến chúng ta cảm thấy được kết nối, an toàn, tin tưởng
gần gũi hơn với người khác. Đây là lý do oxytocin được gọi là “hormone tình yêu” hay “hormone gắn kết”.
3. Cải thiện tâm trạng
Oxytocin có thể kích thích hệ thống khen thưởng của não, góp phần tăng cảm giác hạnh phúc và hài lòng.
Nhiều nghiên cứu cho thấy hormone này có liên quan đến cảm giác yêu thương, lòng biết ơn, sự đồng cảm, hành vi giúp đỡ người khác
Mặc dù oxytocin không phải là “thuốc chống trầm cảm”, nhưng nó góp phần tạo nên trạng thái tinh thần tích cực khi được giải phóng tự nhiên.
4. Hỗ trợ giấc ngủ
Oxytocin giúp cơ thể thư giãn và giảm hoạt động của hệ thần kinh giao cảm (hệ “chiến đấu hay bỏ chạy”), từ đó giúp nhiều người dễ đi vào giấc ngủ hơn.
Đây cũng là một trong những lý do trẻ sơ sinh thường ngủ ngon sau khi được ôm hoặc bú mẹ.
5. Hỗ trợ giảm đau
Oxytocin có khả năng kích hoạt hệ thống giảm đau tự nhiên của cơ thể.
Một số nghiên cứu ghi nhận hormone này có thể giúp giảm cảm nhận đau trong các tình huống như chuyển dạ, cho con bú, đau do căng thẳng. Tuy nhiên, mức độ tác động khác nhau ở mỗi người.
oxytocin có giống dopamine không?
Mặc dù đều thường được nhắc đến khi nói về cảm giác hạnh phúc, oxytocin và dopamine không giống nhau. Oxytocin là một hormone đồng thời cũng là chất dẫn truyền thần kinh, chủ yếu giúp con người cảm thấy gắn kết, tin tưởng và an toàn trong các mối quan hệ. Trong khi đó, dopamine chủ yếu là chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến động lực, sự mong đợi và hệ thống khen thưởng của não. Nói một cách đơn giản, dopamine khiến chúng ta muốn đạt được một điều gì đó, còn oxytocin giúp chúng ta muốn duy trì và gắn bó với những người hoặc trải nghiệm mang lại cảm giác an toàn và yêu thương. Trên thực tế, hai chất này thường hoạt động cùng nhau. Chẳng hạn, khi ôm người thân, chơi với thú cưng hay chăm sóc em bé, dopamine tạo cảm giác vui vẻ và hào hứng, trong khi oxytocin giúp củng cố sự kết nối và khiến những trải nghiệm đó trở nên ý nghĩa hơn. Vì vậy, thay vì đối lập, oxytocin và dopamine bổ sung cho nhau để góp phần tạo nên sức khỏe tinh thần và các mối quan hệ bền vững.
Những cách giúp cơ thể sản xuất và giải phóng oxytocin tự nhiên
1. Tăng cường sự kết nối với những người xung quanh
Oxytocin được giải phóng mạnh mẽ khi chúng ta có những tương tác tích cực với người khác. Một cái ôm, cái nắm tay, ánh mắt trìu mến, lời động viên chân thành hay đơn giản là dành thời gian trò chuyện với gia đình và bạn bè đều có thể kích thích cơ thể tiết oxytocin.
2. Tiếp xúc cơ thể một cách tích cực
Những hành động như ôm, vuốt ve, massage hoặc chăm sóc người thân giúp tăng cảm giác an toàn và gần gũi, từ đó thúc đẩy giải phóng oxytocin. Với mẹ và em bé, việc da kề da ngay sau sinh và cho con bú cũng là những kích thích rất mạnh đối với hormone này.
3. Dành thời gian với thú cưng
Nhiều nghiên cứu cho thấy việc vuốt ve, chơi hoặc nhìn vào mắt chó, mèo và một số vật nuôi khác có thể làm tăng nồng độ oxytocin ở cả người và vật nuôi. Đây cũng là một trong những lý do thú cưng thường mang lại cảm giác thư giãn và giảm căng thẳng.
4. Giảm căng thẳng
Stress kéo dài làm tăng nồng độ cortisol, có thể ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của nhiều hormone, bao gồm cả oxytocin. Thiền, yoga, hít thở sâu, dành thời gian nghỉ ngơi hoặc tham gia các hoạt động yêu thích đều giúp cơ thể thư giãn và tạo điều kiện thuận lợi cho việc giải phóng oxytocin.
5. Ngủ đủ giấc
Giấc ngủ chất lượng giúp não bộ và hệ nội tiết hoạt động hiệu quả. Duy trì thời gian ngủ hợp lý, hạn chế thức khuya và xây dựng thói quen ngủ đều đặn góp phần giúp các hormone trong cơ thể, bao gồm oxytocin, được điều hòa tốt hơn.
6. Tập thể dục thường xuyên
Các hình thức vận động như đi bộ, chạy bộ, bơi lội, yoga hoặc tập sức mạnh không chỉ cải thiện sức khỏe tim mạch mà còn giúp giảm căng thẳng và tăng cảm giác hạnh phúc. Đây là môi trường thuận lợi để cơ thể giải phóng nhiều hormone có lợi, trong đó có oxytocin.
7. Duy trì chế độ ăn uống cân bằng
Hiện chưa có bằng chứng cho thấy bất kỳ loại thực phẩm nào có thể trực tiếp làm tăng oxytocin. Tuy nhiên, một chế độ ăn đa dạng, giàu protein, chất béo lành mạnh, vitamin và khoáng chất giúp duy trì hoạt động bình thường của hệ thần kinh và hệ nội tiết. Kết hợp với việc hạn chế thực phẩm siêu chế biến, đồ uống có đường và rượu bia cũng góp phần hỗ trợ sức khỏe tổng thể.
8. Thực hành lòng biết ơn và những hành động tử tế
Giúp đỡ người khác, bày tỏ lòng biết ơn, tham gia các hoạt động thiện nguyện hoặc đơn giản là dành những lời khen, lời cảm ơn chân thành có thể tạo ra những cảm xúc tích cực, góp phần kích thích cơ thể giải phóng oxytocin.
Oxytocin không phải là hormone có thể “tăng nhanh” bằng một loại thực phẩm hay thực phẩm chức năng. Thay vào đó, cơ thể sẽ tự điều chỉnh việc sản xuất và giải phóng hormone này dựa trên trạng thái sức khỏe, mức độ căng thẳng và chất lượng các mối quan hệ xã hội. Vì vậy, chăm sóc sức khỏe toàn diện, ngủ đủ giấc, vận động thường xuyên và nuôi dưỡng những kết nối tích cực với mọi người xung quanh vẫn là những cách bền vững và hiệu quả nhất để hỗ trợ cơ thể duy trì nồng độ oxytocin tự nhiên.
